مجلهٔ سفر حالگشت
هگمتانه؛ شهری که لایهلایه قصه میگوید
روایتی مستند از هگمتانه در همدان؛ شهری که از مادها تا دورههای بعدی، جای ماندن و ساختن بوده و در ۲۰۲۴ ثبت جهانی شد.
در این راهنما
هگمتانه؛ شهری که لایهلایه قصه میگوید همدان را که میگردی، گاهی حس میکنی شهر زیر صدای امروز، یک صدای قدیمیتر هم دارد. هگمتانه از همان جاهاست؛ مکانی که راز آن در صندوق یا راهروی پنهان نیست، در لایههای پیدرپیِ زندگی است. هر دوره چیزی ساخته، چیزی را پوشانده و ردی برای بعدیها گذاشته. از نامِ «جای گردهمایی» تا یک شهرِ چنددورهای یونسکو نام هگمتانه را وابسته به «هَنگمَتَنه»، به معنای جای گردهمایی، میداند. در منابع کهن با نامهایی مثل اکباتان هم آمده و بهعنوان یکی از مراکز مهمِ حکومتیِ مادها شناخته شده است. شهر در دورههای هخامنشی، سلوکی، اشکانی، ساسانی و اسلامی نیز اهمیت خود را از دست نداد؛ انگار هر دوره نمیخواسته این نشانی را رها کند. این استمرار، خودش قصه است: شهرهای بزرگ همیشه یکباره ساخته نمیشوند و یکباره هم ناپدید نمیشوند. با تغییر آدمها، زبانها و قدرتها، شکل تازهای پیدا میکنند. آنچه واقعاً میدانیم پروندهٔ ثبت جهانی هگمتانه در یونسکو میگوید این محوطه نزدیک به سه هزاره سکونت پیوسته را در خود جای داده و بقایایی از دورههای ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی در آن حفظ شده است. هگمتانه در سال ۲۰۲۴ در فهرست میراث جهانی ثبت شد. همین دادهها از هر ادعای بیمنبع دربارهٔ «خزانهٔ پنهان مادها» جذابترند. اینجا با شهری طرفیم که برنامهریزی، معماری، کار و زندگیِ چندین دوره را…