مجلهٔ سفر حالگشت
جیرفت؛ قصهای که از زیر خاک بیرون آمد، اما با احتیاط
پروندهای انسانی و مستند از جیرفت: سیلاب، اشیای منسوب به حوزهٔ هلیلرود، غارت، کاوش و دلیل احتیاط در روایت یک کشف بزرگ.
در این راهنما
جیرفت؛ قصهای که از زیر خاک بیرون آمد، اما با احتیاط جیرفت از آن نامهایی است که خیلی زود با عبارتهای بزرگ همراه شد: تمدن گمشده، شهرِ شگفتیها، گنجینهای از عصر مفرغ. بخشی از این هیجان قابلفهم است؛ حوزهٔ هلیلرود واقعاً برای شناخت جنوبشرق ایران اهمیت دارد. اما اگر حواسمان نباشد، هیجان میتواند ما را از مهمترین حقیقت دور کند: این پرونده با آسیب و غارت هم گره خورده است. آغاز ماجرا؛ آب، خاک و یک موج خبر در اوایل دههٔ ۱۳۸۰، سیلاب و فرسایش در حوزهٔ هلیلرود توجهها را به آثار باستانی منطقه جلب کرد. گزارشهای پژوهشی از حفاریهای غیرقانونی در گورستانهایی در جنوب جیرفت سخن میگویند؛ یعنی نه یک «شهر گنج» با مرز روشن، بلکه چند محل آسیبدیده در یک پهنهٔ باستانی. ایرانیکا با دقت یادآوری میکند که بسیاری از اشیای برچسبخورده به نام جیرفت، از کاوشِ علمی بیرون نیامدهاند. این فرقِ کوچکی نیست؛ از همینجا معلوم میشود کدام نتیجهها محکماند و کدامها هنوز باید با احتیاط گفته شوند. آنچه میدانیم پروژههای باستانشناسی در حوزهٔ هلیلرود، از وجود یک مرکز فرهنگی مهم در عصر مفرغ در جنوبشرق ایران خبر میدهند. منابع مرجع، این پهنه را همزمان با شهرهای بزرگ میانرودان توصیف کردهاند. همچنین موزهٔ متروپولیتن به یافتههایی از جیرفت اشاره میکند که برای بحث دربارهٔ بازیهای کهنِ منطقه اهمیت دارند.…