مجلهٔ سفر حال‌گشت

تخت سلیمان؛ افسانهٔ آتش و آبی که هنوز قصه دارد

تخت سلیمان را از پس افسانه‌ها و واقعیت‌های مستند ببینید؛ چشم‌اندازی باستانی از آتش، آب، معماری ساسانی و باورهای دیرپا در آذربایجان غربی.

در این راهنما

تخت سلیمان؛ افسانهٔ آتش و آبی که هنوز قصه دارد اسمش از همان اول قصه می‌سازد: تخت سلیمان. دورش آب است، کوه است، آتشکده است و روایت‌هایی که انگار از یک شبِ بلند به جا مانده‌اند. اما جادوی واقعیِ این مکان، وقتی شروع می‌شود که افسانه را کنار واقعیتِ مستند بنشانیم؛ نه این‌که یکی را جای دیگری جا بزنیم. آن‌چه در دلِ محوطه هست یونسکو تخت سلیمان را چشم‌اندازی باستانی در آذربایجان غربی معرفی می‌کند که در مرکز آن دریاچه‌ای جوشان، یک آتشکدهٔ زرتشتی، نیایشگاهی مرتبط با آناهیتا و بقایای معماریِ شاهانهٔ ساسانی قرار گرفته‌اند. در نزدیکی‌اش نیز زندان سلیمان، یک پدیدهٔ آتشفشانیِ کهن با ردهایی از نیایشگاه‌ها و معابد باستانی است. اینجا آب و آتش فقط دو منظره نیستند؛ بخشی از معنای مکان‌اند. یونسکو تداوم آیین‌های مرتبط با آتش و آب را در این چشم‌انداز، نزدیک به دو هزار و پانصد ساله توصیف می‌کند. افسانه چه می‌گوید؟ پیوند نامِ مکان با سلیمان و قصه‌های کهن، بخشی از حافظهٔ فرهنگی آن است. همین افسانه‌ها می‌توانند آغازِ علاقه‌مندشدن باشند؛ اما برای دانستن تاریخِ بناها، کارکردشان و دوره‌های ساخت، باید به گزارش‌های باستان‌شناسی و پروندهٔ میراثی رجوع کرد. این‌جا لازم نیست افسانه را خفه کنیم؛ فقط باید صدایش را از صدای سند جدا کنیم. گنجِ قابل دیدن چیدمانِ آتشکده، کاخ، نیایشگاه و دریاچه، خودش یک گنجِ معماری و منظر…

کشف مقصدهای ایران مجلهٔ میراث ایران